Close

14 oktober 2015

Bewonderde meesters. Rembrandt: afstandelijke betrokkenheid

DSC_0064Wars van de ‘regels’ van zijn vak ging hij zijn eigen weg. Aangeraakt door het leven. Zijn eerste vrouw Saskia overleden, kinderen die hij overleefde en een zakelijk bankroet.

Niet buigend voor de mode. De vraag vanuit de markt is niet zijn drijfveer. Telkens is hij in artistieke competitie met schilders, zelfs met een aantal van zijn leerlingen, die schilderen in de stijl van de Vlaamse barok, ala Rubens, die internationaal werd omarmd.

Hij blijft zich zijn eigen vragen stellen en experimenteert met de werking van licht en donker (en hoe!). Zoekend naar dramatiek en andere invalshoeken, zoeken naar hoe zijn werk iets in het hart van de kijker teweeg kan brengen.

Hij kiest tegen de geest van de tijd in geen hoge en verheven onderwerpen. Vooral bij zijn tekeningen en etsen put hij uit het dagelijks leven om zich heen: een landweggetje, een opgehangen meisje, kroegscènes, spelende kinderen, rondtrekkende gezelschappen.

En dan die schilderijen waarmee hij ons zo veel eeuwen later nog steeds innerlijk in beweging brengt. Ik stond een paar jaar geleden in de Hermitage in Sint Petersburg voor zijn schilderij Terugkeer van de verloren zoon. Een losgeslagen kind dat na jaren berooid en in lompen terugkeert naar zijn ouderlijk huis, een vader die vergeeft. En wat bijfiguren, waaronder mogelijk de broer die ook in het evangelie van Lucas (Lucas 15;20 ev) wordt genoemd. Een verstild drama. Maar de emoties zitten niet in het schilderij. Rembrandt heeft de figuren met bedoeling bijna afstandelijk geschilderd. Zijn schilderingen nodigen uit tot inleving, doen een onbewust appel bij de lezer tot innerlijk inkleuren op basis van de eigen emoties.

Ik heb bewondering voor deze meesterschilder die zijn eigen pad is gegaan. Door de jaren heen ben ik hem steeds meer gaan waarderen. Zijn bijna expressionistische stijl van schilderen. Bijna eeuwen overslaand innovatief. De eerste die een paletmes gebruikt. Sommige van zijn schilderijen zijn bijna expressionistisch te noemen. Voorwaarde: volgroeid meesterschap, ideeën over wat je bent en wilt maken en geloof in eigen kunnen. Blijven zoeken en experimenteren. Tot het laatst. Dat maakt grote kunst. Je bewondert mensen aan wie je je wilt spiegelen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *